Toen ik aan een vriendin vertelde; dat ik uit de streng gesloten gemeenschap was gestapt zei ze verschrikt: ‘Jij? Hoe kan jíj daar nou in terecht zijn gekomen? Ik voelde me nogal schuldig. In een kort filmpje op youtube kreeg ik het uitgelegd. De man, ex sektelid in Amerika vertelde, en ik citeer letterlijk: “…We kijken altijd naar het slachtoffer alsof het slachtoffer toch iets verkeerds heeft.
Zoals naar een vrouw die v#rkr#cht was: ‘Oh, en wat had ze aan?’ Je zat bij een sekte: 'Waarom zag je dat niet? Wat is er mis met jou?’ Waarom kijken we niet naar de pathologie van de geestelijk mishandelaar en hoe hij/zij in elkaar zit en hoe deze te spotten? Waarom zou er iets mis zijn met het slachtoffer? Waarom worden wij geacht een universitaire graad in psychopathie te hebben? Alsof we allemaal een gespecialiseerde CIA-training achter de rug hebben over dark personalities en nu falen in onze kennis?..'
Daar wil ik zelf nog aan toevoegen dat het heel simpel is. Het hele idee achter manipulatie is namelijk dat je het niet door hebt. Zonder specifieke kennis of een grote dosis achterdocht kun je meestal niet meteen weten of je bespeeld wordt en áls je het eenmaal merkt ben je vaak al flink beïnvloed. Dat wil niet zeggen dat er geen signalen of rode vlaggen waren, je kende ze alleen niet (of je was al zo beïnvloed dat het niet meer volledig tot je door kon dringen). De gemiddelde mensenkennis reikt immers niet tot vér in de gespecialiseerde psychopathologie.
Er wordt ook vaak benoemd dat zij ‘erbij zijn gegaan en het niet gezien hebben’ alsof sekteleden onoplettend zijn geweest. Zelf ging ik eigenlijk nergens bij. Ik lunchte eens met een leuke kennis en had een inspirerend gesprek. De volgende keer ontmoette ik bij die kennis haar huisgenoten die me meer vertelden over hun nieuwe interessante ontdekkingen en hoe zij dat toepasten in hun dagelijkse leven. Ik raakte nog meer geïnspireerd en hoorde over hun wijze leraar die hen dat bijbracht. De sfeer was fijn, goed en warm. Als nieuwsgierig mens met een gezond basisvertrouwen in mensen én in mezelf ging ik als avonturier op onderzoek uit. Ik zette gewoon een volgende stap en woonde eens een lezing bij van die wijze leraar. En zo ging het langzaamaan verder. Een pad met een glijdende schaal. Wanneer het precies die sekte is geworden weet ik eigenlijk ook niet. Bijna elk (ex)sektelid zegt het: “..In het begin was het fijn..”. In mijn geval was het in den beginne hoe ik hoopte dat de wereld zou zijn: open en aardig, nieuwsgierig, ondersteunend en bewonderend. Ik wilde daar graag aan meewerken en bij horen. Achteraf zeg ik: het was ‘too good te be true’ en als het ‘too good te be true’ lijkt, dan kan er iets mee aan de hand zijn. Niet alleen met leuke aanbidders maar ook met leuke, warme, fijne groepjes mensen.
Wat ik ook vaak lees, is de uitspraak (zelfs exit-counselors benoemen dit wel eens) dat het veelal kwetsbare en naïeve mensen betreft, die in sektes terecht komen. Na wat avontuurlijk onderzoek op internet, in de sekteliteratuur en in mijn omgeving zijn me juist andere overeenkomsten opgevallen tussen sekteleden en mensen die uit sektes en gesloten gemeenschappen (uitzonderingen daargelaten) kwamen, namelijk allen kennen zij meerdere van deze eigenschappen: een open levenshouding, een behoefte aan saamhorigheid, een afkeer van sleur, een behoefte aan zingeving en een betere wereld, een nieuwsgierige aard en een HBO denkniveau of hoger. Het zijn mensen die de wereld durven onderzoeken, die veelal bereid zijn zich kwetsbaar op te stellen om aan zichzelf en aan een betere wereld te werken.
Dus tja, al met al overpeinzend: zijn dat nou zulke slechte dingen om te hebben? Moet ik daarvoor in therapie? Of had ik gewoon een gebrek aan kennis over manipulatietechnieken en verleidingen van de dark personality, wat zo'n sekteleider meestal is?